Паліна і Фёдар Вакер

Вакер Паліна Васільеўна, жыхарка п. Рэдкі Рог, належыць да кагорты аптымістаў і працаголікаў. Як і шматлікія іншыя дзяўчаты, Паліна ў 1959 годзе прыехала на торфапрадпрыемства "Рэдкі Рог" з Петрыкаўскага раёна ў надзеі падзарабіць грошай, каб дапамагчы бацькам выгадаваць дзяцей, бо іх у сям'і, уключаючы Полю, было восем. Як успамінае Паліна Васільеўна, вельмі цяжка жылося пасля вайны: бацька з партызан патрапіў на фронт дабіваць фашыстаў, а затым і на Далёкі Усход. Так што яго вяртанне дахаты было доўгім. Маці трэба было зарабляць працадні, а на руках дзеці малы меншы за малога. I старэйшыя дзеці, у тым ліку і Поля, хадзілі замест маці на працу, даўшы ёй магчымасць гадаваць дзяцей. Не было чаго есці, збіралі дзікае шчаўе і мерзлую бульбачку. Вопраткі і абутку не было. Паліна Васільеўна распавядае, што калі ўжо вельмі карцела пракаціцца з горкі ўзімку, яны, употай ад маці, бегалі туды басанож.

Уладкаваўшыся на працу ў Рэдкім Розе, патрапіла ў вучаніцы ў сталовую, затым працавала кухоннай рабочай, адпрацавала тут трыццаць гадоў (на здымку - Паліна другая справа). Потым працавала ў бальніцы санітаркай. Нават выйшаўшы на заслужаны адпачынак, не змагла сядзець дома, склаўшы рукі. Таму яшчэ пяць гадоў працавала, хоць і была на пенсіі. I далей бы працавала, але бальніца закрылася.

Як і ўсе дзяўчыны, марыла сустрэць тут свой лес. I, калі пазнаёмілася на танцах са статным хлопцам Фёдарам, то паспрачалася з адным з сяброў, што ніколі не выйдзе за яго замуж. А ў Фёдара на гэты конт склалася сваё меркаванне. Усяляк імкнуўся ён заваяваць сэрца дзяўчыны, але нічога ў яго не атрымлівалася. I тады ён прыдумаў хітры план. Паліна часцяком ездзіла на радзіму да бацькоў, каб дапамагчы ім у выхаванні малодшых братоў і сясцёр. Паколькі кіламетраў дваццаць трэба было ісці ад дызеля па лесе пешшу, Фёдар прапанаваў Паліне сваю дапамогу. Яна пагадзілася, бо была баязліўкай. А Фёдар, прыйшоўшы ў хату дзяўчыны, убачыў у асобе яе маці саюзніцу і звярнуўся да яе з просьбай выдаць Паліну за яго замуж. Маці пагадзілася, сказаўшы: "Калі ўжо прывезла, дык выходзь замуж, а то людзі потым плёткамі замучаюць!". Распісаліся маладыя там жа, у бацькоў, у Лучыцах.

I пачалося жыццё маладой сям'і. Адзін за адным нарадзіліся дзеці: сыны Юрый і Віталь, а затым і доўгачаканая дачушка Танюшка. Усякае бывала - доўга і цяжка хварэлі дзеці, не хапала грошай. Але Паліна выдужала, пераадолеўшы ўсе перашкоды. Як кажа Паліна Васільеўна, дзяцей яны з Фёдарам выхавалі добрымі людзьмі, сорамна за іх не было ніколі. А ці гэта не галоўнае для кожнай маці?

Заўсёды сям’я трымала вялікую гаспадарку - каровы, свінні, куры, ryci, індыкі. I дзеці, калі падраслі, заўсёды дапамагалі бацькам весці хатнюю гаспадрку. А Паліна Васільеўна, паладзіўшы ўсе хатнія справы, паспявала яшчэ ў лес за ягадамі збегаць, бо гэта таксама была нядрэнная магчымасць зарабіць капейчыну для сям'і.

I нават зараз, застаўшыся адна, бо дзеці раз’ехаліся, муж памёр, яна не можа сядзець без справы. Завяла ў хатняй гаспадарцы козачак. Як прызналася гаспадыня, любіць яна з імі пагаварыць, а яны, здаецца, усё разумеюць і імкнуцца не засмучаць гаспадыню.

Калі была зусім маладзенькай дзяўчынай, пры лучыне навучылася вязаць і вышываць. Вядома ж, бо замуж выйсці трэба было толькі з пасагам, вырабленым сваімі рукамі. Ручнікі, навалачкі і накідкі на падушкі, прасціны і абрусы - далёка не поўны пералік таго, што маглі стварыць спрытныя дзявочыя рукі. А колькі было перавязана гафтачак, пакуль выраслі дзеці!? "Вось бы зараз тыя спрытныя рукі, - бядуе Паліна Васільеўна, - і не былі б такімі доўгімі і сумнымі зімовыя вечары".

Дзеці памятаюць бацькоўскую хату і часцяком завітваюць у госці. У сямейнай скарбонцы бабулі Паліны пяцёра ўнукаў і дзве праўнучкі. Калісьці першая пявуння, Паліна Васільеўна і зараз любіць, калі збярэцца за сталом сям'я, праспяваць некалькі песень з часоў маладосці. Вельмі ўжо гэтыя песні кранальныя і шчырыя!

Надзея і Аляксей Крук

Спытайцеся любога жыхара нашага мястэчка пра Надзею Данілаўну, і вам кожны скажа, што яна - найласкавай душы чалавек, калісьці - майстрыха, якіх пашукаць, і ва ўсе часы - гаспадыня з вялікай літары.

Прыйшоўшы да Надзеі Данілаўны ў госці, я ўбачыла ў хаце ідэальны парадак, багацце кветак, гасцінную гаспадыню і яшчэ кошку Люську, якая дапамагае гаспадыні бавіць доўгія зімовыя вечары.

Калі распавядаць вам, шаноўныя чытачы, доўгую і цікавую жыццёвую гісторыю гэтай жанчыны, то трэба вярнуцца на некалькі дзесяцігоддзяў назад, у той зараз ужо далёкі 1958 год, калі маладая дзяўчына Надзя прыехала працаваць на торфапрадпрыемства "Рэдкі Рог" .

Старэйшая дачка ў сям'і, яна лічыла сваім абавязкам дапамагчы маці пракарміць і выгадаваць чацвёра малодшых. Сама ж першыя часы хадзіла на танцы ў чужых туфлях, паколькі сваіх пакуль не было. Але, быўшы з дзяцінства працавітай, Надзея вырашыла ў што б там ні стала зарабіць грошай, і на ўборы ў тым ліку, бо ўсё часцей хлопцы звярталі на яе ўвагу. Неўзабаве ў яе з'явіліся і свае туфлі, і прыгожыя сукенкі, якія сшылі мясцовыя дзяўчыны-майстрыхі (на здымку Надзя ў цэнтры). Але і пра сваю сям'ю яна не забылася. За 40 кіламетраў хадзіла Надзя ў сваю родную Майсееўку, каб дапамагчы маці, і не толькі матэрыяльна.

Ужо неаднаразова запісваючы ўспаміны старажылаў торфапрадпрыемства, я ведаю, як цяжка працавалі тады тыя юнакі і дзяўчыны, бо спачатку шматлікія работы выконваліся ўручную. І, працуючы на торфараспрацоўках, складаючы торф у штабелі, ох, як стамлялася і Надзя. Але і весяліцца тая моладзь умела! Спехам памыўшыся і перапрануўшыся, збіраліся яны на танцпляцоўку побач з клубам.

Як успамінае Надзея Данілаўна, ад кавалераў у яе адбою не было, але яна чамусьці баялася іх. Ды і сяброўкі, пражыўшы тут большы перыяд часу, раілі з кім сустракацца, а каму даць ад варот паварот.

З будучым мужам Аляксеем пазнаёмілася праз яго сясцёр, якія працавалі разам з ёй. Аляксей быў прыкметным хлопцам, шмат дзяўчат з заміраннем сэрца глядзела ў яго бок, але абраў ён чамусьці сціплую і працавітую Надзею. І калі маладая жонка пераступіла парог хаты бацькоў мужа і раскінула вышыты ўласнымі рукамі пасаг, то здзіўленню новых сваякоў не было мяжы. Як распавяла Надзея Данілаўна, маладая жонка, прыйдучы жыць у хату мужа, павінна была прынесці з сабой абраз і вышыты ўласнымі рукамі ручнік на яго, заслаць на стол свой абрус, на ложак - пасцельную бялізну. А колькі тканых покрываў было ў пасагу ў дзяўчыны! І ўсё гэта яна стварыла сваімі ўмелымі рукамі.

Неўзабаве сям'я перабралася ў Рэдкі Рог. Аляксей працаваў трактарыстам ад цямна да цямна, так што клопаты пра сямейны дабрабыт цалкам ляглі на плечы далікатнай жанчыны. Адна за адной у сям'і нарадзіліся чатыры дачкі. Абмыць, накарміць, пасадзіць агарод, а затым прапалоць і прыбраць вырашчанае (а расло ў Надзеі ўсё на славу), зрабіць на зіму закаткі, ды яшчэ і праца ў швейным атэлье - вось далёка не поўны пералік таго, што паспявалі зрабіць спрытныя і працавітыя жаночыя рукі. Ну, а як жа без любімага захаплення? Ужо вельмі любіла Надзя вышываць і гафтаваць.

Як цяпер успамінае Надзея Данілаўна, цэлыя гафтаваныя камплекты - занавескі на вокны і дзверы, накідкі і навалачкі на падушкі - прымудралася яна ствараць, позна ўвечар паклаўшы дзяцей спаць. І не за грошы ўсё гэта яна рабіла, а проста дарыла сябрам і добрым людзям.

Дочкі выраслі, атрымалі годную адукацыю, жывуць са сваімі сем'ямі ў Мінску, але і пра бацькаву хату не забываюць. Бывала, як з'едуцца ўсе ў госці да бабулі з дзядулем, дык яблыку ўпасці няма дзе. А сядуць за стол і загучаць у сямейным выкананні песні, што заслухаешся!

Увесь час сям'я трымала вялікую гаспадарку - каровы, свінні, куры і іншая жыўнасць. Нават цяпер, застаўшыся адна, Надзея Данілаўна трымае козачак, курэй, ёсць у гаспадарцы і кошка з сабакам.

"Шкада, - кажа Надзея Данілаўна, - што рукі ды і вочы ўжо даўно не тыя, а то і цяпер бы з велізарным задавальненнем займалася б любімай справай". Свае, выкананыя шмат гадоў назад работы, Надзея Данілаўна любіць і беражэ. Тут можна пабачыць абрусы і прасціны, ручнікі і падузорнікі, навалачкі і накідкі на падушкі, саматканыя покрывы і шматлікае-шматлікае іншае. Беражэ ўсё гэта яна для сваіх унукаў, якіх у яе сямёра, бо хутка іх жаніць і замуж аддаваць. Вось ужо будуць годныя падарункі ад бабулі Надзі!

Зінаіда і Віталій Васілец

Жыве ў вёсцы Макаравічы цудоўная сям’я - Васілец Віталій Пятровіч і яго жонка Зінаіда Васільеўна. Адразу адзначу, што галоўнай у сям’і, вядома ж, з’яўляецца жонка. Вось у каго жалезная дысцыпліна ва ўсім! У той жа час Зінаіда Васільеўна – найдабрэйшы і самы шчодры на свеце чалавек – апошняе аддасць, калі вам гэта патрэбна. А якая гасцінная гаспадыня! Удзельнікі самадзейнасці Рэдкарожскага СДК некалькі разоў на год наведваюцца ў Макаравічы з канцэртамі, зімой – з абрадам калядавання.

А нарадзілася дзяўчынка Зіна ў перадваенным 1944 годзе ў в. Макаравічы. Пяцёра было іх у маці, а яна – старэйшая за ўсіх. Таму ўвесь цяжар выхавання малодшых братоў і сясцёр лёг на неакрэплыя дзіцячыя плечы. Ды і бацька прыйшоў з фронту ўвесь паранены, пастаянна знаходзіўся ў бальніцы. Але бралі яго на лячэнне толькі тады, калі хтосьці з родных мог яго даглядаць. Так Зіна з маці пачаргова дзяжурылі ў бальнічным пакоі, пакуль бацька ад ран не памёр.

Калі дзяўчыне споўнілася 19 гадоў, радня забрала яе ў Адэскую вобласць на заробкі. Працавала на вінаградніках, а потым лёс закінуў яе ў Днепрапятроўскую вобласць. Аднойчы вечарам, ідучы пасля цяжкага працоўнага дня дадому, яна выпадкова сутыкнулася з хлопцам. Пазнаёміліся, пачалі сустракацца. Затым абодва зразумелі, што ад свайго лёсу нікуды не сыдзеш, і пажаніліся. Спачатку жылі з бацькамі Віталя, затым асобна. Тут, на Украіне, нарадзілася першая дачка – Людміла. Але клікалі дзяўчыну родныя мясціны. І ўжо тады выявіўся яе характар: едзем дадому! Што ж тут паробіш: прыйшлося падпарадкавацца жонцы.

Прыехалі яны ў Бабруйск, дзе іх радасна сустрэла Зініна цётка. І пайшло жыццё сваёй чаргой. Неўзабаве нарадзілася яшчэ адна дачушка, назвалі яе Таццянкай. Гаспадар усё свай жыццё свядома працаваў, імкнучыся, каб яго каханыя дзяўчынкі ні ў чым не мелі патрэбы. Віталій Пятровіч працаваў наладчыкам, рукі ў яго былі сапраўды залатыя: любую работу рабіў сам. Ды і Зіна ад мужа не адставала: спачатку працавала на масласырбазе, затым – на мясакамбінаце. Працоўную дзейнасць закончыла ў 2005 годзе.

Выйшаўшы на пенсію, Зінаіда Васільеўна адправілася ў Макаравічы. Тут яшчэ жывая была маці, і вельмі захацелася пары Васілец пабудаваць тут свой, вялікі дом, каб унукі праводзілі канікулы на свежым чыстым паветры, бо вёсачка Макаравічы стаіць у акружэнні лесу, ды каб сябры прыязджалі ў госці – грыбоў ды ягад назбіраць. І неўзабаве іх мара ператварылася ў жыццё, балазе цярпення і навыкаў ім было не займаць.

У Зінаіды Васільеўны і Віталія Пятровіча цяпер чацвёра ўнукаў і дзве праўнучкі – Дашанька і Уладзіслава. Усе вельмі любяць прыязджаць у госці да бабулі і дзядулі.

У маі 2016 года Зінаіда Васільеўна і Віталій Пятровіч адзначылі залатое вяселле. І паколькі, калі яны пажаніліся, вяселля не было, дзеці і ўнукі паднеслі дарагім людзям цудоўны падарунак – уладкавалі сапраўднае пышнае вяселле, якое ўдалося на славу!

Марыя і Андрэй Мірончык

Здаецца, зусім нядаўна прыехалі на торфапрадпрыемства “Рэдкі Рог" па вярбоўцы маладая сімпатычная дзяўчына Марыя і статны прыгажун Андрэй, які толькі што адслужыў у войску. Жыццё тады тут біла ключом, толькі сезоных працоўных прыязджала дзесьці каля дзвюх тысяч, не лічачы тых, хто жыў і працаваў тут увесь час.

Марыю Андрэй прыкмеціў неяк адразу – яна вылучалася сярод дзяўчат сваёй стройнай постаццю, апранутай у модную сукенку, завадным характарам: каля яе было шмат хлопцаў і дзяўчат, і кампанія раз-пораз выбухала дружным рогатам.

"Гэта хто ж такая?" - спытаў ён у сяброў, на што пачуў адказ: "Нават і не падыходзь! І не такім, як ты, давала ад варот паварот!" Але Андрэй, які толькі што адслужыў у войску, сабраўшыся з духам, усё ж такі падышоў... І зразумеў, што закахаўся канчаткова.

Яе залівісты смех, цудоўныя прамяністыя вочы з забіяцкімі іскрынкамі прымусілі яго сэрца затрымцець так, што, здавалася, яно вось-вось выскачыць з грудзей. Гэта быў такі ўжо цяпер далёкі 1965 год…

Андрэй ужо праз некалькі дзён ведаў пра Марыю шматлікае, і кахаў яе ўсё больш і больш. Марыя таксама не абышла ўвагай Андрэя. Не мог гэты прыгожы малады чалавек з пачуццём гумару не зарадзіць зваротную іскрынку ў яе душы! А тут яшчэ да Андрэя прыехаў у госці брат. Яны размаўлялі пра жыццё-быццё, і той спытаў, ці ёсць у Андрэя дзяўчына. Бянтэжачыся, Андрэй распавёў пра тыя пачуцці, якія меў да дзяўчыны. А потым пры выпадку і пазнаёміў іх. Брат, не доўга думаючы, здзіўлена спытаў: "А не баішся, што ўкрадуць тваю прыгажуню? Рабі ёй прапанову рукі і сэрца - і гайда ў сельскі Савет распісвацца!"

Тут жа знайшліся сведкі, і моладзь з жартамі-прымаўкамі пешшу адправілася на рэгістрацыю шлюбу. Гэта было 9 красавіка 1965 года. Пышнае і шумнае вяселле згулялі ў бацькоў Марыі ў Петрыкаўскім раёне. І пачалося шчаслівае сямейнае жыццё. Іх каханне падмацоўвалася нараджэннем дзяцей. Спачатку нарадзіўся сын Мікалай, затым дочкі Валянціна, Майя і Наталля. Бацька сямейства працаваў электрыкам, а маці будавала сямейнае гняздзечка. У хаце заўсёды было чыста і ўтульна, на стале заўсёды была смачна прыгатаваная ежа: Марыя любіла памудраваць на кухні.

Прыходзіў з працы Андрэй і падстаўляў жонцы сваё дужае мужчынскае плячо, бо ведаў, што яна дома стамляецца не менш, чым ён на працы. Яны заўсёды ставіліся адзін да аднаго з каханнем і клопатам, ім былі чужыя грубыя словы і вокрыкі, і дзяцей яны навучылі ставіцца адзін да аднаго таксама паважліва.

Дзеці ў цёплай сямейнай атмасферы, напоўненай паразуменнем і цеплынёй, раслі паслухмянымі, добрымі, працавітымі. Бацькі прызвычаілі іх даручаныя справы выконваць хутка і якасна, што вельмі спатрэбілася ў іх сталым самастойным жыцці.

Усе дзеці, за выключэннем Валянціны (яна з'ехала на радзіму мужа на Урал), жывуць у Бабруйску. Жывуць выдатна, выхоўваюць сваіх дзяцей і ўнукаў. Прыемна адзначыць, што ў Андрэя Барысавіча і Марыі Іванаўны з'явіліся ўжо і праўнукі.

Па выхадных і святочных днях у хаце Мірончыкаў збіраецца вялікая дружная сям'я, прыязджаюць госці і з Урала. Усе яны дапамагаюць дзядулю і бабулі па гаспадарцы. Збіраліся дзеці ў бацькоўскай хаце і 9 красавіка 2015 года - на залатое вяселле бацькоў. Жадалі ім моцнага здароўя, шчасця, кахання, узаемапавагі. А Андрэй Барысавіч і Марыя Іванаўна глядзелі на сваіх дзяцей, унукаў і праўнукаў, любаваліся імі і ганарыліся. Слухаючы цёплыя словы віншаванняў і пажаданняў, яны ўсвядомілі, што жыццё сваё пражылі недарма.

Святлана і Уладзімір Хрыстіч

Святлана заўсёды была душой кампаніі. Вясёлая, энергічная, пявуння і танцорка, якіх мала, ды плюс яшчэ спартсменка-разрадніца. Не адзін хлопец уздыхаў аб ёй, баючыся нават сабе прызнацца, як падабаецца яму гэтая прыгажуня. А тыя, хто спрабаваў заваяваць яе сэрца, заставаліся ні з чым. З усімі яна была аднолькава ветлівая і паважлівая. На пытанні сябровак, чаму яна ўсіх адваджвае, Святлана ўсміхалася: "Ды проста яшчэ ніхто не змог прымусіць маё сэрца біцца пачашчана!"

На гэты навагодні вечар яна збіралася з нейкім незразумелым ёй хваляваннем і прадчуваннем. У святочна прыбранай зале сабраліся прадстаўнікі розных пакаленняў, але весялей за усіх адпачывала моладзь. Святлана ад душы спявала і танцавала, удзельнічала ў гульнях. Ад танцаў кружылася галава, і калі яе запрасіў незнаёмы хлопец, яна пайшла з ім танцаваць. Для сябе яна зрабіла выснову, што незнаёмец вельмі нават прыемны малады чалавек.

На гэтым усё для яе і скончылася. А вось Валодзя, так звалі юнака, паглядзеў у вочы прыгажуні і… патануў у іх. І пачаў дабівацца ўзаемнасці ад непрыступнай Святланы. Не ўмеючы нават стаяць на лыжах, ён спрабаваў паказаць дзяўчыне, якая мела разрад па лыжнаму спорту, свой майстар-клас. Ды толькі свайго роду нязграбнасць выклікала ў яе і яе сябровак лёгкую ўсмешку. Не змог ён выявіць сябе і ў іншых відах спорту, якімі так выдатна валодала Святлана.

І тады ён скарыў яе сэрца чытаннем вершаў, якіх ведаў мноства. І яны сталі разам ездзіць на гастролі: Святлана была актыўнай удзельніцай самадзейнасці. Неўзабаве яна зразумела, што гэты сімпатычны малады чалавек стаў дарагі яе сэрцу. І калі Уладзімір зрабіў ёй прапанову стаць жонкай, яна не выстаяла і дала згоду. Маладая сям'я з'ехала ў Брэст. Знайшлі працу па душы, ім далі пакой у інтэрнаце, і хоць усё ў іх жыцці складвалася добра, Святлана вельмі сумавала па дарагіх сэрцу мясцінах, дарагіх людзях, сяброўках, і на сямейным савеце было вырашана вярнуцца ў Рэдкі Рог. У тыя гады жыццё ў пасёлку кіпела, моладзі было шмат, жылі цікава, і як ні стамляліся на працы, знаходзілі час для ўдзелу ў канцэртах, вечарынках. Святлана настаяла на тым, каб яе муж скончыў вячэрнюю школу, а затым і Магілёўскі будаўнічы тэхнікум. А як жа інакш: падрастуць дзеці, стануць бацьку пытанні задаваць, а ён не зможа даць ім дакладны адказ. Хоць тут яна схітравала: нягледзячы на тое, што спецыяльнай адукацыі ў яго не было, Валодзя быў даволі начытаным маладым чалавекам.

Адзін за адным у сям'і Хрысцічаў нарадзіліся два сыны і дзве дачкі. Заработнай платы для годнага жыцця не хапала, і яны завялі вялікую гаспадарку. А гэта не толькі малако, яйкі, мяса са свайго двара, але і нялёгкая праца. Ды і зямельны ўчастак быў немалы, на якім расло ўсё, што наогул можа расці ў нашых кліматычных умовах. Потым усё гэта перапрацоўвалася ўмелымі рукамі Святланы Васільеўны, вядома ж, не без дапамогі мужа. Наогул, Уладзімір Радзівонавіч заўсёды быў правай рукой сваёй жонкі. Бачачы, што яна засумавала, з лёгкасцю, па першай яе просьбе збегаць у клуб на танцы, адпускаў яе, а сам прыглядваў за дзецьмі. І на рэпетыцыі адпускаў, ведаў, што не можа жонка жыць між чатырох сцен.

Падрасталі дзеткі і сталі першымі памочнікамі бацькам. Павялічыўся круг іх абавязкаў. Ва ўсім самі педантычныя, Святлана Васільеўна і Уладзімір Радзівонавіч прызвычаілі дзяцей выконваць любую работу сумленна. І ім гэта вельмі спатрэбілася ў жыцці. Вельмі прыемна чуць бацькам словы падзякі за дзяцей, якія выраслі сумленнымі, працалюбівымі і дастойнымі людзьмі. І сваіх семярых унукаў яны прывучаюць паважаць адзін аднаго, дапамагаць адзін аднаму, не баяцца ніякай працы.

"Я самая шчаслівая жанчына ў Рэдкім Розе ", - не без гонару кажа Святлана Васільеўна. І не дзіўна. Дагэтуль свеціцца каханнем погляд мужа, накіраваны ў яе бок, дагэтуль любіць ён здзіўляць і цешыць яе маленькімі падаруначкамі. За ўсё жыццё ні разу не пасварыліся сур'ёзна, ведаючы, што любую праблему прасцей вырашыць мірным шляхам.

Усе дзеці, за выключэннем старэйшага сына Алега, жывуць у Рэдкім Розе. Вельмі часта збіраюцца за вялікім сталом у бацькоўскай хаце, дзе іх заўсёды чакаюць, заўсёды ім рады. Што ж яшчэ трэба для шчасця?

Аляксандра і Іосіф Дайнэка

Упершыню вялікая і дружная сям'я Шуры - бацька, маці, пяцёра дзяцей - з'явілася ў Рэдкім Розе ў 1953 годзе. Шура была старэйшай дачкой у сям'і. Яна вучылася ў 8 класе, калі бацькі, вырашыўшы свет паглядзець ды грошай падзарабіць, завербаваліся на засваенне цаліны ў Казахстан. Жыццё малявалася ў даволі вясёлкавых фарбах, бачыліся нядрэнныя перспектывы. А на самой справе іх чакаў маленькі пакой у бараку на ўсю сям'ю, дзе нават не было ні вады, ні дроў. Атапліваліся вуглём. Аднойчы Шура прыйшла з танцаў і, увайшоўшы ў пакоік са свежага паветра, ледзь не знепрытомнела - рана зачынены комін зрабіў сваю чорную справу: ад угарнага газу не было чым дыхаць. Шура падняла на ногі ўвесь барак, і яе родных выратавалі.

Самая блізкая школа была за 40 кіламетраў. Пра якое навучанне магла ісці гаворка? Ды і бацька, які працаваў трактарыстам, не мог адзін пракарміць вялікую сям'ю. І Шура, як старэйшая ў сям'і, прыняла рашэнне: пайду працаваць! Але вось толькі куды, бо прафесіі ніякай? Пытанне вырашылася вельмі нават проста - прачытала аб'яву, што праводзіцца набор на курсы трактарыстаў. Запісалася. Тым больш, што бацька паабяцаў усялякую падтрымку. Гаворкі пра тое, што не жаночая гэта справа, не ішло. Усе ведалі, што ў Шуры характар - любы мужчына можа пазайздросціць: калі ўжо што вырашыла, то абавязкова даб’ецца свайго. Курсы яна скончыла з добрымі адзнакамі, на працу адправілі зменшчыцай да бацькі. Маленькая, далікатная, яна практычна была не бачная з-за руля трактара. Выйсце знайшлі простае - падкладвалі фуфайку, каб яна была вышэйшай і бачыла куды ехаць. Бацька стаў першым яе настаўнікам-практыкам. Гэта дзякуючы яму яна стала з трактарам на "ты". Так дзяўчына пайшла на свой хлеб. Аднак жыццё лягчэйшым не становіцца, і сям'я прымае рашэнне вярнуцца на радзіму. Вось дзе прыйшлося сутыкнуцца з бюракратызмам і правалокай: то бацьку не звальняюць, то дачку. Усімі праўдамі і няпраўдамі, нават справа дайшла да суда, яны ўсё ж такі вярнуліся ў родную Тумараўку да дзядулі і бабулі. Бацька зноў уладкаваўся на торфапрадпрыемства ў Рэдкі Рог, а па вясне перавёз сюды і сям'ю. Грошай катастрафічна не хапае, і Шура зноў вырашае ісці працаваць. Адказ начальніка, каб яна прыйшла, калі ёй споўніцца 18 гадоў, ніколькі не засмуціў. Яна аформіла маці, а на працу хадзіла сама.

Шура з сяброўкамі ехала на матавозе на працу. Па дарозе сустрэлі хлопца, на якога нельга было не звярнуць увагі - вельмі ўжо ён быў прыгожы! Сэрца дзяўчыны, што не ведала пакуль сапраўднага кахання, затрымцела.

- Гэта хто? - спытала яна ў сяброўкі.

- Юзік Дайнека са станцыі. Нядаўна з войска вярнуўся, - адказала тая.

А ўвечары, прыйшоўшы на танцы, яна зноў убачыла яго. Шура не раз лавіла на сабе яго захопленыя погляды, ад якіх сэрца пачынала пачашчана біцца, а калі ён падышоў і запрасіў на танец, дык і зусім абарвалася. Так яны пазнаёміліся. Але ў Шуры быў хлопец, які служыў у войску і якога яна абяцала чакаць. Таму адносіны з Юзікам не заладзіліся - ён бегаў за ёй, а яна бегала ад яго. Працягвалася гэта даволі доўга, пакуль аднойчы Юзік усё ж такі не паказаў спрыт і дагнаў Аляксандру. Па яго вачах яна зразумела, што цяпер ён прызнаецца ў каханні, і апярэдзіла яго, сказаўшы, што чакае з войска свайго сябра. Такога ўдару хлопец не чакаў. Ён настолькі знерваваўся, што на наступны дзень ледзь не загінуў на працы. Шура даведалася пра гэта ад яго сябра. Вось тады дзяўчына і ўсвядоміла, што трэба рабіць выбар. А Юзік тым часам вырашыў дзейнічаць, бо губляць ужо не было чаго. Купіўшы бутэльку гарэлкі, ён накіраваўся да хаты каханай. Прыйшоў да бацькі Шуры і сказаў, што яны вырашылі пажаніцца. Бацька, паклікаўшы дачку, спытаў: "Ну, што? Пойдзеш за яго?" Тая, апусціўшы галаву і счырванеўшы, адказала ціха: "Пайду".

Праз тыдзень у хаце Шуры былі сваты, а на Новы год згулялі вясёлае і шумнае вяселле. І пачаліся сямейныя будні. Кіраўніцтва выдзяліла маладой сям'і пакой, у якім Шура звіла ўтульнае сямейнае гняздзечка. Неўзабаве нарадзілася першая дачка - Тамара, за ёй другая - Валянціна, а за ёй - Віктар, Наталля і Міхась. З адным дзіцёнкам парой клопатаў не абярэшся, а тут - пяцёра!

- Як спраўляліся? - спытала я ў Аляксандры Фёдараўны, калі збірала матэрыял для напісання сцэнарыя сямейнага мерапрыемства "Вечар дружнай сям'і".

- Дык яны ў мяне вельмі дружныя. Старэйшыя даглядалі малодшых, у кожнага свае абавязкі былі. Мы з бацькам іх не панукалі, ведалі, што калі даручана ім штосьці зрабіць, выканаюць абавязкова. Наогул, бацькоўскае слова было для іх законам.

Калі ўсе дзеці збіраюцца ў бацькоўскай хаце за адным сталом, то з падзякай успамінаюць строгае бацькоўскае выхаванне. Асабліва запомнілася матчына "каменданцкая" гадзіна: ужо калі сказана каму быць дома пасля танцаў у канкрэтны час, то крый божа парушыць гэта ўказанне: ужо вельмі дрэнна прыйдзецца таму, хто гэта зрабіў.

Практычна ўсе дзеці жывуць побач з бацькамі. Праўда, сын Віктар не так даўно пераехаў з сям'ёй на радзіму жонкі - у Гродзенскую вобласць. Але Аляксандра Фёдараўна з вялікіай любоўю распавядае пра кожнага з іх, вельмі добра ладзіць яна з нявесткамі і зяцямі, а тыя ў сваю чаргу любяць і паважаюць свякруху і цешчу.

Аляксандра Фёдараўна і Іосіф Патапавіч пражылі годнае жыццё, доўгае і шчаслівае. Падводныя рыфы, якія сустракаліся на іх шляху, яны імкнуліся абысці, заўсёды і ў любой сітуацыі знаходзілі кампрамісныя рашэнні.

Таісія і Віктар Семенчук

ШЧАСЛІВЫ ПЕРАЕЗД

Сям'ю Семенчукоў - Таісію Герасімаўну і Віктара Фаміча - ведаюць усе. Вяскоўцам пашанцавала, што гэтая сям'я пераехала на пастаяннае месца жыхарства з горада ў Брожу, бо, дзякуючы іх намаганням, на вёсцы адбудаваўся праваслаўны храм.

У гісторыі пераезду сям'і Семенчукоў з горада ў вёску нічога незвычайнага няма. Жылі амаль у цэнтры Бабруйска, маючы на правах асабістай уласнасці паўдома. Віктар Фаміч, галава сям'і, чалавек сялянскай закваскі, родам з Шараёўшчыны, у глыбіні душы сумаваў па вёсцы, і з задавальненнем дапамагаў сыну Вадзіму, які пражывае ў Брожы, пабудавацца. Яму спадабаліся маляўнічыя брожскія месцы, і ён вынес на сямейны савет прапанову паехаць жыць у вёску. Жонка, Таісія Герасімаўна, доўга не згаджалася з рашэннем мужа, але ён змог пераканаць яе ў правільнасці свайго выбару. І цяпер, калі абжыліся, уладкавалі хату, пагадзіліся з тым, што выбар зрабілі правільны.

ЯК УСЁ ПАЧЫНАЛАСЯ

Таісія Герасімаўна родам з Кубані, жыла ў станіцы за 20 кіламетраў ад Анапы. Ёй споўнілася 19, калі сяброўка прапанавала паехаць на заробкі ў Сібір, дзе ўжо жылі яе знаёмыя. І дзяўчыны ў лёгкім паліто і туфліках пасля тыднёвага шляху апынуліся на станцыі Анзеба, дзе ўжо ў той час пачыналіся маразы. Пакуль яны ехалі ў Сібір, знаёмая з сям'ёй з'ехала ў зваротны бок - на поўдзень. Іх сустрэла пустая кватэра. На гэтым рамантыка скончылася. Грошай не было - іх зрасходавалі ў дарозе. Вельмі хацелася есці. Яны пайшлі ў суседнюю хату да бабулькі, якая іх накарміла. Раніцай на фебра-літавым заводзе ім прапанавалі работу і інтэрнат. Дзяўчаты папрасілі ў лік зарплаты выдаць ім фуфайкі, але ім адмовілі. У паліто і туфліках укладвалі яны дошкі ў паветцы. Затое калі атрымалі першую зарплату, купілі байкавыя касцюмы, фуфайкі і цёплы абутак. Зіма была суровая – больш за 40 градусаў стаялі маразы. Калі тэрмометр апускаўся ніжэй пяцідзесяці, то тады не працавалі зусім.

На гэтай жа станцыі на алюмініевым заводзе працаваў Віктар Фаміч. Пасля службы ў войску па камсамольскай пуцёўцы прыехаў ён будаваць Брацкую ГЭС. Хлопцы, што прыехалі разам з ім, даўно ўжо раз'ехаліся. Ён таксама збіраўся з'язджаць праз два тыдні ў родную Беларусь. Яго таварыш па інтэрнаце пазнаёміўся з дзвюма сяброўкамі, потым пазнаёміў з імі і Віктара. Вельмі ўжо яму спадабалася Таісія! І ўсяго два тыдні хапіла на тое, каб зрабіць ёй прапанову, ад якой яна адмовіцца не змагла - пачуцці аказаліся ўзаемнымі. Вяселля не было - проста распісаліся ў мясцовым ЗАГСе.

Аповедамі пра родную Беларусь Віктар завабіў жонку на сваю радзіму. А калі Таісія прыехала ў Беларусь, з'явілася расчараванне - зямля аказалася не такой урадлівай, як на яе роднай Кубані, дзе ўтыркнеш палку ў камяністую зямлю і тая прарасце. І яна пачала перацягваць мужа ўжо на сваю радзіму. Яму спадабаліся яе родныя месцы, але марскія вятры дзьмулі так, што наносілі цэлыя горы пяску, адны толькі верхаліны дрэў тырчалі. Не змог Віктар прывыкнуць да пясчаных бур, і яны вярнуліся ў Беларусь.

Усё жыццё Таісія Герасімаўна добрасумленна працавала. Мяняць работу не любіла і на пенсію пайшла з гарбарнага камбіната. За добрасумленную працу ўзнагароджана медалём "Ветэран працы", мае мноства грамат.

Віктар Фаміч - будаўнік, муляр. У калгасе "Рассвет" ім.К.П.Арлоўскага ў Кіраўскім раёне будаваў Палац культуры, фасад будынка абкладваў "дзікім каменем". Не пералічыць усіх будаўнічых аб'ектаў, дзе ён працаваў, - школы, дзіцячыя сады, крамы, паліклінікі. Таксама мае ў сваёй працоўнай скарбонцы шмат грамат за добрасумленную працу.

ПРАСВЯТЛЕННЕ

Ў Таісіі Герасімаўны падчас вайны бацька патрапіў у палон, але пашчасціла выжыць - яго вызваліла Савецкае войска. Але кругі пекла для яго на гэтым не скончыліся - яго перавялі ў савецкі ГУЛАГ. Адтуль родныя і атрымалі ад яго апошнюю вестачку, а далей - невядомасць. Дзяцей гадавалі маці і бабуля, якія імкнуліся выхоўваць у іх духоўнасць. Пасталеўшы, дзеці раз'ехаліся. Хадзіць у царкву часу не заставалася. Дзяцей вадзілі ў тэатр, на рэчку, у парк, але толькі не ў храм.

У пяцьдзесят гадоў у Таісіі Герасімаўны адбылося азарэнне - нібы штосьці асвятліла душу. Яна стала хадзіць у Свята-Мікола-Сафійскую царкву. Тут пачалося будаўніцтва капліцы. Святар папрасіў вернікаў аказаць дапамогу ў ахове будоўлі. Таісія Герасімаўна адгукнулася і на працягу ўсяго часу, пакуль вялася будоўля, дзяжурыла начамі ў неацяпляльным вагончыку. Калі будоўля скончылася, і ў яе дапамозе ўжо не мелі патрэбы, яна стала ахоўваць у Кісялевічах храм Мінгрэльскай іконы Божай Маці, што пачаў будавацца. Віктар Фаміч прапанаваў пабудаваць на тэрыторыі храма часовы будынак "на лыжах", каб пасля заканчэння гэтай будоўлі перавезці яго на новае месца. Гэты праект спадабаўся і быў скарыстаны. Таісія Герасімаўна спявала ў хоры ў гэтай жа царкве. Жыццё ішло зладжана, і пераязджаць у Брожу ёй не хацелася.

АДКРЫЦЦЁ АДБЫЛОСЯ Ў 2002 ГОДЗЕ

Віктар Фаміч успамінае, што калі сям'я абсталявалася ў Брожы, у галаве прагучала: "Ты павінен будаваць храм!". Гэта паўтаралася некалькі разоў. Ён не мог уявіць, як сам зможа пабудаваць храм. Да гэтага ў вёску некалькі разоў прыязджаў святар і прапаноўваў арганізаваць абшчыну, але не знаходзілася актывістаў, хто б узначаліў гэтую работу. Таісія Герасімаўна ўзялася за справу, сабрала людзей. Былы дырэктар птушкафабрыкі В.А.Мазурык адгукнуўся на просьбу людзей і аказваў ім усялякае садзейнічанне. Вырашылі выкарыстаць пустуючыя школьныя майстэрні, размешчаныя на былым царкоўным падворку раней разбуранага храма. Віктар Фаміч узяўся за будаўніцтва. Тут вельмі спатрэбіліся яго прафесійныя навыкі. Дапамагалі і жыхары - хто нёс дошку, хто цвікі, хто дзверы. Выручала і дзятва, якая дапамагала выносіць смецце. У знак падзякі Таісія Герасімаўна купляла ім цукеркі і марожанае.

На Вялікдзень у 2002 годзе адбылося адкрыццё царквы ў гонар іконы Божай Маці Казанскай і святой прападобнай Ефрасінні Полацкай. Дырэктар птушкафабрыкі выдзеліў аўтобус, каб на галоўнае праваслаўнае свята на адкрыццё царквы прыехалі жыхары ўсіх суседніх вёсак.

Сёння ў храм ідуць праваслаўныя вернікі. Частка будынка, дзе плануецца адкрыць нядзельную школу, яшчэ не адноўлена. Але хутка і яна будзе дзейнічаць.

У кожнага чалавека свой шлях да дабра. Сям'я Семенчукоў не толькі адбудавала сваю хату, але і храм для ўсіх людзей, якія вельмі ўдзячны Таісіі Герасімаўне і Віктару Фамічу

Галіна і Мікалай Рассоха

Тонкі паказальны пальчык русагаловай дзяўчынкі Галі павольна вёў пад роўнымі радкамі буйных літар старой чытанкі. Гукі дзіцячага голасу, якія вымаўляюцца нараспеў, самай цудадзейнай выявай зліваліся ў знаёмыя словы: ма-ма – мама, та-та – тата. Побач за сталом сядзела бясконца добрая і цярплівая маці і, усміхаючыся, у такт словам дачкі ківала галавой. Гэтым самым яркім уражанням дзяцінства наканавана было застацца ў памяці на ўсё жыццё. Галіна маці, Клаўдзія Іванаўна, усё цяпло сваёй душы прысвяціла сям'і - дзецям, мужу. Сталеючы, дачка, нібы зялёная галінка, убірала ад бацькоўскіх каранёў усё самае каштоўнае, карыснае, выдатнае. Маці славілася выдатнай майстрыхай: доўгі ланцужок аднавяскоўцаў, ахвотнікаў падхарашыцца, што пастаянна прыходзілі да яе, пераканаўча пацвярджаў гэту славу. Назіраючы за вёрткай іголкай, што хутка слізгала па магічнай раскошы каляровай гамы шоўка, батыста і іншых модных у тыя часы тканін, Галя ўслед за маці таксама імкнулася сваімі рукамі тварыць цуды. Цяпер, вядома, у гэта цяжка паверыць, але лялек, шчаслівей Галіных, у Брожы не было ні ў каго!

Пасталеўшы, Галя ўсё ж абрала для сябе іншую прафесію, не звязаную з шыццём. Але ўрокі маці не зніклі дарма і, калі сама ўжо стала маці пецярых дзяцей, Галіна Іванаўна не раз звярталася з вялікай падзякай да маці за прывітае ёй з дзяцінства старанне да такога неабходнага для любой жанчыны занятку. На змену яркім, шапаткім сукенкам з чароўнымі рушкамі прыйшлі задзірлівыя сваім дзёрзка-разняволеным выглядам штаны-клёш. Галя і стрыечная сястра Ала з'яўляліся вечарам у клубе ў клёшах, пашытых Клаўдзіяй Іванаўнай, і не ў аднаго хлопца салодка млела душа пры выглядзе добрых дзявоцкіх фігурак. Нельга сказаць, што Галя ў маладосці была нейкай ужо вельмі пісанай прыгажуняй. Сельскія дзяўчаты ўсе добрыя сабой і, магчыма, на чый-небудзь густ у спіс "самых-самых" яна б і не патрапіла. Але ружовашчокі жыццярадасны хлапчук з крыльцамі па імені Амур, кружачыся над Галінай галавой, нацягнуў цеціву лука і страла, прасякнутая самым салодкім на ўсім белым свеце ядам - каханнем - усадзілася ў сэрца хлопца, які нядаўна вярнуўся з войска. Звалі яго Мікалай.

У 1979-ым Мікалай і Галіна стварылі сям'ю, якой наканавана было дужэць год ад года, дзякуючы душэўнай зладжанасці, гатоўнасці да разумення і згодзе з боку мужа і жонкі. Сумеснае жыццё падарыла Галіне і Мікалаю пецярых дзетак: Алену, Святлану, Сярожу, Вольгу і Ірыну. Галоўным рычагом уздзеяння ў выхаванні дзяцей у гэтая сям’і заўсёды быў і застаецца толькі асабісты прыклад: кожнае вымаўленае ўслых слова, кожны ўчынак. Зараз ужо шматдзетная маці сама навучала сваіх дзяўчынак шыццю, вязанню, любой жаночай працы ў хаце. Сын жа стаў прадаўжальнікам сямейнай традыцыі: цягнуўся да тэхнікі, ахвотна дапамагаў бацьку і дзядулю.

Шчырае, усёабдымнае каханне да дзяцей узвысіла Галіну Іванаўну ў вачах аднавяскоўцаў не толькі як шматдзетную маці. Галіна Іванаўна Расоха вядома і як выдатны педагог, які беспамылкова вызначае самыя кароткія шляхі да душ сваіх вучняў. Здаецца, што тут мудрагелістага - вучыць дзетак грамаце? Але чаму адным настаўнікам дзеці пры сустрэчы проста кажуць "добры дзень", які гучыць ветліва, але суха, а кожная сустрэча з Галінай Іванаўнай расквечвае юныя тварыкі ўсмешкамі і радасным бляскам у даверлівых вачах? Апантанасць, імкненне пераадолець сцяну адчужэння, якая заўсёды прысутнічае паміж выкладчыкам і навучэнцамі на першапачатковым этапе знаёмства, дапамаглі ёй павесці за сабой не толькі вучняў, але і калег. Падчас урокаў матэматыкі Галіна Іванаўна не проста выкладала, яна вяла дзяцей у свет дакладнай навукі, якая не церпіць ніякага адхілення ў бок. За час працы вывучана мноства методык, распрацавана нямала сваіх уласных.

У 1997 годзе Расоха Г.І. прызначана намеснікам дырэктара Брожскай школы.

Рытм жыцця стаў яшчэ больш напружаным, павялічылася кола абавязкаў, але яна ўсё паспявала і паспявае. Працуючы намеснікам дырэктара школы, Галіна Іванаўна робіць усё, што ад яе залежыць, каб стварыць умовы для працы калег. Педагогі школы арыентаваны на выкарыстанне ў працы асобасна арыентаваных методык і методык, што берагуць здароўе школьнікаў, інавацыйную дзейнасць. Настаўнікі гэтай школы аднымі з першых пачалі працаваць па тэхналогіі "Крок за крокам", а тэхналогію "Развіццё крытычнага мыслення праз чытанне і напісанне" сталі ўкараняць першымі ў вобласці. На сённяшні дзень у школе назапашаны дастатковы досвед працы па гэтых тэхналогіях. І велізарная заслуга ўгэтым намесніка дырэктара па навучальна-выхаваўчай рабоце Галіны Іванаўны Расоха.